Synthese Nieuws

Op weg naar de Mystieke bron (trailer)

Fri, 31 Jan 2014 00:00:00 +0100

Op deze Dvd zijn Nico Tydeman, Zen leraar en geestelijk leider van Zen Centrum Amsterdam, en André van der Braak, Zen Leraar en Bijzonder Hoogleraar boeddhistische filosofie (VU), in gesprek over de 'mystieke bron'.

De Dvd is het vervolg op ons eerdere programma met Nico Tydeman, "Zen en het dagelijks leven" (2007). De periodieke gesprekken met Nico brachten ons bij het format "op weg naar de mystieke bron". De opzet hebben wij samen met Nico en André uitgewerkt in vier thema's waarover zij een openhartig gesprek voeren. Vertrekpunt is de ontwikkeling van het geestelijk pad van Nico en André waarin bij beide verschillende spirituele tradities zijn verweven.

De Dvd is 42 minuten en opgedeeld in de volgende vier thema's:
1) Verlichting?
2) Niets te bereiken, wat te doen?
3) Tradities en eigen stem
4) Inwijding

Citaten:
Nico: Ik ben een spiritueel mens, niet omdat ik behoor tot een traditie, maar omdat ik niet weet".
André: "Zonder Boeddha kan ik geen christen zijn en zonder Maria kan ik geen boeddhist zijn".

De Dvd is ook verkrijgbaar samen met Nico Tydeman's recente boek: "Transmissie en transcendentie", Bespiegelingen over inwijding, leraar en leerling. Het boek met Dvd is verkrijgbaar in de boekhandel of te bestellen bij Milinda uitgevers.

Artikel: Leo Köhlenberg over Inayat Khan, muziek en mystiek

Thu, 31 Oct 2013 00:00:00 +0100

Dit artikel werd eerder gepubliceerd in tijdschrift BRES, nummer 282.

Muziek en mystiek

Wanneer we nader ingaan op de relatie muziek en mystiek, dan is muziek wat meer direct te benaderen, maar de mystieke ervaring kan meestal niet helemaal in woorden worden uitgedrukt. Vaak worden bij mystici ook paranormale verschijnselen waargenomen. Vanuit metafysisch standpunt bekeken, zien we dat de wetenschap tegenwoordig ook hierin het inzicht heeft verworven.

Aangegeven wordt dat ‘trilling’ de basis van de hele schepping is, hetgeen voor de oude volkeren een vanzelfsprekendheid was. Duidelijk is dat slechts één kracht, trilling, de hele kosmos heeft voortgebracht en in stand houdt. De wetenschappelijke relatie trillingen en mystiek is natuurlijk niet zomaar weer te geven.

De visie en de beleving van Inayat Khan betreffende muziek en mystiek geven een duidelijke en bijzondere invulling van hem. Zijn ideeën komen voort uit de rijke traditie van het soefisme, waarbij muziek altijd nauw verweven is geweest met mystiek. Er is muziek in het diepste van ons wezen.

Inayat Khan over muziek

Ten eerste gaf Inayat Khan hier het volgende over aan: ‘Muziek bevat schoonheid, kracht, betovering en is tegelijkertijd in staat om de ziel boven de grenzen van de vorm uit te tillen.’ De aantrekkingskracht van muziek toont aan dat er muziek is in het diepste van ons wezen. ‘Mystici uit alle tijden hebben het meest van muziek gehouden.’

Een tweede vergelijkbare invulling heeft ook wel met de 'esoterie' te maken. ‘In praktisch alle esoterische genootschappen in de wereld schijnt muziek het middelpunt te zijn van de eredienst of van de ceremonie.’ Hij gaf verder aan dat deze manier van mediteren de ontplooiing is van de ziel, het ontluiken van de intuïtieve vermogens.

In dit verband wordt de muziek ook in relatie tot het goddelijke aangegeven. Zo gaf Inayat Khan aan dat geen enkel deel van deze wereld, noch het Oosten noch het Westen, de goddelijkheid van muziek werkelijk kan ontkennen. ‘Op de eerste plaats is muziek de taal van de ziel. Want muziek verenigt niet alleen de mensen met elkaar, het verenigt de mens ook met God! De bewustwording van Gods aanwezigheid houdt in dat hij niet alleen in de hemel is, maar ook in onze eigen omgeving. Wanneer iemand dit punt bereikt, dan wordt zijn geloof een levende identiteit. Voor hem is Hij een vriend die de roep van zijn ziel hoort en die de mooiste en grootste geheimen van zijn hart kent.’ Muziek verenigt niet alleen de mensen met elkaar, het verenigt de mens ook met God.

Na de esoterische kant van de muziek is er nog een derde gezichtspunt van Inayat Khan: ‘De hele schepping is voortgekomen uit trillingen, die door de hindoe’s Nada Brahma genoemd worden. Muziek is zijn natuur, het is voortgekomen uit trillingen en bestaat zelf uit trillingen.’ In het laatste zijn twee aspecten: het eerste houdt in dat de mens ‘gestemd’ wordt door zijn omgeving; het andere is dat de mens zichzelf kan stemmen, ondanks zijn omgeving. Dit laatste is het werk van de mysticus.

Muziek en magie

De beleving van muziek heeft de mystieke ervaring in zich. Voor Inayat Khan was de vina zijn instrument, dat als het oudste instrument van de wereld oorspronkelijk bestond uit een stuk bamboe waaraan twee pompoenen waren bevestigd. Tegenwoordig is het instrument veel kunstmatiger.

Inayat Khan: ‘De hindoe-godin Sarasvati, godin van de oeroceaan en de godin van o.a. kunst, muziek en wijsheid, wordt altijd afgebeeld met de vina. Dit betekent dat de essentie van alles wat we kunnen leren, in muziek gevonden kan worden. En naast een natuurlijke betovering die eigen is aan muziek bezit muziek ook een magische betovering, die zelfs tegenwoordig nog ervaren kan worden. De mensheid heeft schijnbaar een groot deel oude kennis van de magie verloren, maar als er nog enige magische kennis is overgebleven, dan is dat muziek.’

Muziek en lyriek

Zoals in het begin aangegeven, schreef Inayat Khan geen boeken. Het enige wat hij wel deed was aantekeningen maken van speciale belevingen, zoals de aforismen in zijn boek De Gayan. In de inleiding van dit boek wordt aangegeven dat vooral de filosofische of mystieke gedachte van het grootste belang is. Een aforisme van hem, speciaal over de muzikale beleving, luidt: ‘Uw muziek doet mijn ziel dansen; in het gemurmel van de wind hoor ik Uw fluit; de golven der zee volgen het ritme van mijn dansende stappen. Door de gehele natuur hoor ik het spelen van Uw muziek, mijn Geliefde; mijn ziel spreekt al dansend haar vreugde in liederen uit.’

Een mystieke beleving

In het boek Muziek en mystiek geeft Inayat Khan in een oud verhaal een bijzondere beleving weer van de kracht van de muziek. Het verhaal gaat over de beroemde musicus Tansen aan het hof van keizer Akbar. De keizer vroeg hem: ‘Vertel mij, groot musicus, wie was uw leraar?’ Hij antwoordde: ‘Majesteit, mijn leraar was een zeer groot musicus, maar meer dan dat.’ De keizer vroeg: ‘Kan ik hem horen zingen?’, waarop Tansen antwoordde: ‘Misschien, ik kan het proberen. Maar u kunt hem absoluut niet hier aan het hof laten komen.’ De keizer sprak: ‘Kan ik dan naar hem toe gaan?’ De musicus antwoordde: ‘Zijn trots kan hem zelfs daar parten spelen als hij zou bedenken dat hij voor de koning moet zingen.’ Toen opperde Akbar: ‘Zal ik dan als bediende meegaan?’ Waarop Tansen antwoordde: ‘Ja, dan is er een kans.’ Zodoende beklommen beiden de Himalaya’s, waar de wijze zijn muziektempel had in een grot, te midden van de natuur. Toen ze daar arriveerden zat de musicus te paard en Akbar liep. De wijze zag dat de keizer zich vernederd had om zijn muziek te horen en hij was bereid om voor hem te zingen. Toen hij in de juiste stemming raakte begon hij te zingen. Zijn zang was geweldig, een psychisch fenomeen en niet anders. De diepe indruk die dit op Akbar en Tansen maakte was meer dan zij konden verdragen; zij raakten in een staat van trance, van rust en vrede. En terwijl zij in die toestand verkeerden verliet de meester de grot. Toen ze hun ogen openden was hij er niet meer. De keizer sprak: ‘Wat een vreemde ervaring! Maar waar is de meester gebleven?’ Tansen zei: ‘U zult hem nooit meer zien in deze grot, want wanneer iemand dit heeft meegemaakt, zal hij er steeds weer naar verlangen, zelfs al zou het hem zijn leven kosten. Het is sterker dan wat dan ook in het leven.’

Muziek vandaag?

Wanneer we ons in het leven van vandaag verdiepen zien we dat, ondanks de grote wetenschappelijke ontwikkeling, men meer beperkt wordt door uniformiteit en er minder individuele beleving overblijft. De hele vooruitgang van de mensheid van vandaag belemmert de vooruitgang van het individu. Het zou goed zijn wanneer de mens zijn geestelijke vrijheid behield.
Inayat Khan ten slotte: ‘Er is niets in de wereld dat iemand geestelijk beter kan helpen dan muziek, met de ervaring van het goddelijk Licht!’

¹ Dr. H.J. Witteveen, Universeel soefisme (2000, Panta Rhei)

² Inayat Kahn, Muziek en mystiek (1991, Panta Rhei)

Leo Köhlenberg (1936) is componist en auteur. Hij studeerde kerk-muziek aan het Utrechts Conservatorium en werd cantor-organist te Wassenaar. Als componist schreef hij cantates, oratoria, sololiederen en instrumentale muziek. In 1993 ontving hij een prijs voor de musical Esther, de ster van het feest, uitgereikt door minister Hedy d'Ancona.

Vanaf 2002 verschenen compositorische werken op gnostisch gebied. Een bijzonder werk werd het oratorium Evangelium Veritatis, met een première in de O.L.V. Basiliek te Maastricht en opgedragen aan prof. Quispel. Hierna verscheen zijn boek Gnosis als wereldreligie – leven en werk van Gilles Quispel.

Lezing: Gnosis als wereldreligie

Wed, 28 Aug 2013 00:00:00 +0200

Op woensdag 18 september geeft auteur Leo Köhlenberg een lezing over zijn boek Gnosis als wereldreligie – leven en werk van Gilles Quispel. De lezing wordt gehouden in boekwinkel Pentagram in Haarlem.

Gnosis is een Grieks woord dat 'kennis' betekent. Met de Gnosis wordt echter niet het 'weten en kennen' bedoeld, maar zoals Quispel vaak aangaf: 'kennisse des harten'. Het is een universeel begrip voor innerlijke wijsheid, zoals we dat eveneens kennen uit de 'Tao' van Lao Zi in het oude China.

Ook het hermetisme, een samengaan van de religieuze opvattingen van Egypte en de filosofie van Griekenland, gaat van dit innerlijk ervaren uit. In de tijd dat de verkondigers van Jezus' leer richting Rome trokken, maakt het begrip Gnosis grote opgang in de wereldstad Alexandrië.

In de eerste twee eeuwen ontstaan, in de kringen rond Valentinus, zeer diepzinnige gnostieke teksten zoals het 'Evangelie van de Waarheid'. De promotie van het christendom in 311 tot staatsgodsdienst veroorzaakte grote problemen voor de vrije denkers van de Gnosis, die vanaf toen eeuwenlang vervolgd werden. Al deze aspecten boden Gilles Quispel, hoogleraar Geschiedenis van het christendom, niet louter studiemateriaal maar vooral een intensieve levensvervulling.

Wilt u bij deze lezing van de auteur aanwezig zijn? Meld u dan aan via info@rozekruispers.com of 023-5323852.

Tentoonstelling: Dode Zeerollen in het Drents Museum

Wed, 10 Jul 2013 00:00:00 +0200

De Volkskrant schreef het al: de tentoonstelling over Dode Zeerollen, van het Drents Museum in Assen, is een huzarenstukje. Van 9 juli 2013 t/m 5 januari 2014 zijn originele Bijbelse manuscripten en objecten uit de 2de eeuw voor Chr. tot de 1ste eeuw na Chr. te zien. Ook de alternatieve teksten die niet in de Bijbel terecht zijn gekomen, kunt u aanschouwen.

De teksten op de wereldberoemde Dode Zeerollen geven onschatbare informatie over de geschiedenis en cultuur uit de periode waarin belangrijke kenmerken van het jodendom en christendom gevormd werden.

Verder worden er objecten getoond uit het oude Judea, uit de nederzetting van Qumran (de plaats waar de rollen gevonden zijn) en uit Jeruzalem. De Dode Zeerollen worden samen met het grafcomplex van Toetanchamon in Egypte en het Chinese Terracotta Leger in Xi’an als één van de grootste archeologische ontdekkingen van de 20ste eeuw gezien. De tentoonstelling is samengesteld door het Drents Museum, in samenwerking met het Qumran Instituut in Groningen en de Israel Antiquities Authority. Meer informatie over de tentoonstelling vindt u op de website van het Drents Museum.

Video: Vrijheid volgens Krishnamurti

Fri, 24 May 2013 00:00:00 +0200

Op zaterdag 11 mei zond OHM TV de documentaire Vrijheid volgens Krishnamurti uit. Het is de meest bekeken documentaire van OHM TV.

De wereldberoemde Indiase leraar wordt nog steeds gezien als een van de meest oorspronkelijke denkers van onze tijd. Hij gaf teachings over de hele wereld en bood praktische antwoorden op belangrijke levensvragen.

Bekijk Vrijheid volgens Krishnamurti, een film van Vighnesh Peters, via deze link: http://www.uitzendinggemist.nl/afleveringen/1342190

Meer Krishnamurti?

In 2012 is Inzicht is nu verschenen. In Inzicht is nu gaat Krishnamurti in op onderwerpen als kwaliteit en helderheid in handelen, leven en sterven, meditatie en het goddelijke in het dagelijkse leven. Deze compacte uitgave is een klein juweeltje. In heldere taal geeft Krishnamurti ons adviezen om eenvoudig en verstandig te leven.

Eerder verscheen Waarheid is het leven zelf - kennismaken met Krishnamurti. Dit is een minibiografie, maar wel één die de essentie naar voren haalt. Aangezien het uiteindelijk om de boodschap van Jiddu Krishnamurti gaat, bestaat meer dan de helft van dit boek uit een karakteristieke bloemlezing uit zijn werk.